Over de heilzame effecten van samen lezen (19/9/2018 Affligem)

Lees je mee(r)?Wat je leest, is essentieel voor je persoonlijke groei. Maar hoe je leest, zou wel eens nog belangrijker kunnen zijn.

Dat zegt dr. Frank Hakemulder, keynotespreker op de studiedag van het Lezerscollectief, woensdag 19 september 2018 in Affligem.

Lees je mee(r)?

 

Samen lezen

Deze studiedag met als titel 'Lees je mee(r)?' gaat over samen lezen en hoe daar meer leesplezier en een groter welbevinden in de klas en de school van komt. Het programma biedt een mix van bevindingen uit wetenschappelijk onderzoek, inspirerende praktijkverhalen, een samen-lees-sessie en andere keuzesessies. 

Onderwijsjournaliste Veerle Vanbuel vertelt aan het begin van de studiedag over haar ervaringen in Gent en Antwerpen.

Daarna spreekt dr. Frank Hakemulder, wetenschappelijk onderzoeker en docent aan Universiteit Utrecht over hoe je een goed verhaal leest. 'Psychologisch onderzoek laat zien dat verhalen een belangrijke bron zijn voor persoonlijke groei. Dan is het natuurlijk essentieel te kijken waarmee je je voedt, ofwel, wat lees je? Maar het zou nog wel eens nog belangrijker kunnen zijn hoe je leest.'

In een nagesprek met een panel kunnen pedagogisch begeleiders en andere deelnemers uit het publiek dieper op de bevindingen van Frank Hakemulder ingaan.

Voor de lunch staan nog een aantal getuigenissen vanuit de leesgroepen van het Lezerscollectief op het programma.

Na de lunch komt dr. Jan Raes spreken. Jan Raes is psychiater en bedrijfscoach. In 2014 stond hij met Dirk Terryn en Erik Van Acker mee aan de wieg van het Lezerscollectief. Hij komt spreken over het belang van samen lezen voor wie we zijn en nog mogen worden: 'Samen lezen, groei en welbevinden'.

Daarna hebben deelnemers keuze uit verschillende sessies: over samen lezen, over voorlezen, over de keuze van verhalen, over poëzie, over samen lezen in de lerarenopleiding.


Boek

Op het einde van de studiedag wordt het nieuwe boek 'Lees je mee(r)?' voorgesteld.

'Lees je mee(r)?' (296 blz.) is een verzamelbundel sterke verhalen en gedichten voor kinderen en jongeren vanaf 8 jaar. Het Lezerscollectief selecteerde verhalen en gedichten die ideaal zijn om voor te lezen en samen over te praten. De selectie steunt uiteraard ook op de basisfilosofie van het Lezerscollectief: samen verhalen en gedichten lezen verbindt mensen en maakt hen sterker en weerbaarder.

De teksten kunnen los van elkaar gelezen worden. De bedoeling van deze bundel is volgens het Lezerscollectief eenvoudig: (samen)lezen en genieten. Genieten van de tekst, maar ook genieten van het delen van de leeservaring.

Het boek is uitgegeven bij De Eenhoorn (Wielsbeke). De redactie is van Ingrid Antheunis, Ellen Frissaer, Silvie Vanoosthuyze, Dirk Terryn, Caroline Verbruggen en Marina Waterschoot.


PIRLS

Slechts ongeveer een derde van de Vlaamse kinderen (36%) in het vierde leerjaar van het lager onderwijs leest buiten de schooluren voor het plezier.

Een derde van de kinderen (31%) heeft een eerder negatieve houding ten aanzien van begrijpend lezen. Dat is (samen met Nederland en Zweden) het hoogste percentage leerlingen in vergelijking met de rest van Europa.

Deze cijfers komen uit het recentste PIRLS-onderzoek (2016). Progress in International Reading Literacy Study (PIRLS) is een internationaal vergelijkend onderzoek naar leerlingenprestaties in begrijpend lezen.

In 2006 las nog 48% van de kinderen voor hun plezier buiten schooltijd. Vaak lezen voor het plezier is in 2016 een sterke voorspeller van de prestaties voor begrijpend lezen; de Vlaamse kinderen van het vierde leerjaar behalen gemiddeld ronduit zwakke scores voor begrijpend lezen. Dat betekent dat het onderwijs er niet in slaagt om kinderen die zelden lezen buiten schooltijd tot een voldoende hoog niveau van begrijpend lezen te brengen.


Onthutsend

'Het is onthutsend om vast te stellen dat de vele (lokale) initiatieven van plaatselijke bibliotheken en culturele centra, en de inzet van organisaties zoals Boek.be en Iedereen Leest toch leerlingen maar moeilijk warm kunnen maken voor lezen. Wellicht kunnen leraren hun leerlingen stimuleren door het lezen meer centraal te stellen in de klas. We denken dat het noodzakelijk is dat alle leerlingen leesonderwijs krijgen van leerkrachten die zelf graag lezen en hun enthousiasme kunnen overdragen op hun leerlingen,' zo luidt een van de aanbevelingen van de PIRLS-onderzoekers.


Ronduit zwak

Over de leerlingenprestaties voor begrijpend lezen zeggen de PIRLS-onderzoekers nog in hun rapport:
'De resultaten van het PIRLS 2016-onderzoek zijn glashelder: de Vlaamse leerlingen van het vierde leerjaar behalen gemiddeld ronduit zwakke scores voor begrijpend lezen. Vlaamse leerlingen presteren zwak in vergelijking met leerlingen in andere onderwijssystemen waarmee Vlaanderen zich wil vergelijken. Vlaanderen doet het minder goed dan vele andere landen waaronder de meeste West-Europese landen. Van de vergelijkbare landen hebben enkel Frankrijk en Wallonië (FG) een lager algemeen gemiddelde voor leesvaardigheid. De Vlaamse leerlingen presteren zwak voor beide leesdoelen: lezen om informatie te verwerven en lezen voor de leeservaring.'

'Het is ook mogelijk dat de sterke focus op het technisch lezen in sommige scholen zowel positieve effecten heeft (stijging prestaties technisch lezen) als neveneffecten (daling van het leesplezier). We willen hier pleiten voor een en-en-verhaal waarin scholen zowel aandacht hebben voor technisch lezen als begrijpend lezen én leesplezier,' aldus nog de onderzoekers.


Beter leesonderwijs

De onderzoekers pleiten verder ook voor het versterken van de vakdidactische competenties van de leraren (lees: beter leesonderwijs). Er zijn volgens de onderzoekers nog veel misconcepties over leesonderwijs recht te zetten. Zo veronderstellen nog heel wat leraren dat de vaardigheid 'begrijpend lezen' zich vanzelf ontwikkelt bij leerlingen zolang er maar voldoende gelezen wordt.

'Om de vakdidactische competenties van de leraren te versterken, is ook goed vakdidactisch onderzoek nodig. In Vlaanderen is er helaas weinig vakdidactisch onderzoek en al helemaal niet over begrijpend lezen in de lagere school. (...) We hopen dat de overheid in de toekomst meer zal investeren in vakdidactisch onderzoek. We zijn ervan overtuigd dat goed vakdidactisch onderzoek ook kan bijdragen tot meer evidence-based handboeken en leesmethodes,' aldus nog de onderzoekers.


Zes keer trager lezen

Dirk Terryn van het Lezerscollectief: 'Samen lezen is anders dan alleen lezen. Alleen lezen is een complexe activiteit die een hoge geletterdheid vraagt. Een voorlezer kan meer mensen meenemen in het verhaal, het verhaal wordt toegankelijker. Hardop lezen gaat ongeveer zes keer trager dan stillezen. Als je ziet wat een rush het schoolleven soms is, kan zo’n vertraging een verademing zijn. Hardop lezen, het verklanken, zorgt ook voor een verbinding met de ander. Wat zich anders in ons hoofd afspeelt, zetten we nu in de ruimte.'

De studiedag 'Lees je mee(r)?' wil met argumenten, praktijkverhalen en concrete tips laten zien hoe je als leerkracht, maar ook als bibliotheekmedewerker, ouder of buurtwerker een rol kunt spelen in de realisatie van een klimaat waarin leerlingen plezier beleven aan het (samen) lezen.


ISBN: 9789462913219


Meer info: https://lezerscollectief.be/product/studiedag-lees-je-meer/

Meer info: https://lezerscollectief.be

Meer info: https://www.eenhoorn.be/nl/lees-je-mee-r-samen-sterke-verhalen-lezen.html

 

Aanvullende gegevens