Zin en onzin van streektaal- en dialectpromotie (conferentie)

StreektaalconferentieOp vrijdag 8 juni 2018 vindt in Leeuwarden, dit jaar Culturele Hoofdstad van Europa, de 13de jaarlijkse Streektaalconferentie plaats. Over zin en onzin van streektaal- en dialectpromotie. Wat werkt er en wat niet? En wat vindt de Taalunie? (En nu we toch in Leeuwarden zijn, wat is Lân fan taal?)

 

Appreciatie voor taalvariatie moet evidentie worden

Eefje Boef, beleidsmedewerker bij de Taalunie, komt het geactualiseerde taalvariatiebeleid van de Taalunie toelichten. De Taalunie beschouwt ‘het Nederlands’ als koepelterm voor alle verschijningsvormen van het Nederlands. Naast de standaardtaal is taalvariatie dus ook voorwerp van Taaluniebeleid: "In een samenleving die gekenmerkt wordt door toenemende diversiteit is een belangrijke vraag hoe we met taalvariatie willen omgaan."

Volgens de Taalunie verdienen alle variëteiten van het Nederlands principieel positieve waardering en ondersteuning, omdat ze in de samenleving elk hun eigen functie hebben. Naast appreciatie voor de standaardtaal, moet appreciatie voor taalvariatie een evidentie worden, zo luidt de hernieuwde visie op taalvariatie.

In haar lezing zal Eefje Boef bijzondere aandacht besteden aan de implicaties van het hernieuwde taalvariatiebeleid voor (de promotie van) dialecten en streektalen.


Taalvariatie afgekeurd

Marten van der Meulen, promovendus aan de Radboud Universiteit (Nijmegen), komt in zijn lezing vertellen over hoe het taaladvies in de 20ste eeuw is geëvolueerd. Een van zijn bevindingen is dat taaladviseurs steeds strenger lijken te worden in hun afkeuring en onderdrukking van taalvariatie.


Streektaalconsulenten?

In Vlaanderen voeren in verschillende regio's verschillende (kleine en grote) instanties promotie voor dialect. Wat doen ze goed? Wat doen ze niet goed? En, zo vragen streektaalconsulenten Veronique De Tier en Geert Dehaes zich in hun gezamenlijke lezing af, is de aanwezigheid van een professionele streektaalfunctionaris voor Vlaanderen een goede manier om aan dialectpromotie, -beleving en -studie te doen? Veronique De Tier is streektaalfunctionaris in Zeeland (Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland) en Geert Dehaes in Brussel (be.brusseleir).


Internationaal samenwerken

Mirjam Vellinga is projectleider taalpromotie bij de Friese culturele instelling Afûk (Algemiene Fryske Ûnderrjocht Kommisje). De Afûk lanceerde in 2007 de taalpromotiecampagne Praat mar Frysk om het gebruik van het Fries in het dagelijks leven te stimuleren en het bewustzijn over de tweetalige situatie in de provincie Friesland te vergroten. De campagne zet daarvoor een mix van producten en projecten in, zowel online als offline. Mirjam Vellinga komt vertellen over wat er goed werkt en over haar vele contacten met organisaties uit kleine talenregio's in heel Europa. "De internationale verbindingen zorgen over en weer voor interessante kruisbestuivingen."


Wikitongues

Volgens de UNESCO zal tegen het einde van deze eeuw de helft van alle talen uitgestorven zijn. Tegelijk is er een groeiende community van activisten, bewegingen en allerlei organisaties die erin slagen bedreigde talen weer levendig te maken en voor komende generaties te bewaren of te borgen. Ze maken daarvoor handig gebruik van het internet, video en allerlei digitale (vertaal)tools. Daniel Bogre Udell, medeoprichter van Wikitongues, en Kristen Tcherneshoff, community leader voor Eurazië en Oceanië, komen vertellen over Wikitongues, het online platform waarop ze alle 7000 talen levendig willen houden.


Zorg en onderwijs

Nienke Jet de Vries is beleidsmedewerker taal en onderwijs bij de provincie Friesland. De provincie stimuleert en subsidieert het gebruik van de Friese taal en acties die de bewustwording over de meertalige taalsituatie in Friesland vergroten. Nienke Jet de Vries zal verschillende taalpromotieprojecten en -initiatieven o.a. in de zorg en het onderwijs presenteren.


Stellingwerfs

Het Stellingwerfs (Stellingwarfs) is een Nedersaksisch dialect dat nog overwegend in de Friese gemeenten Oost- en Weststellingwerf wordt gesproken. Streektaalfunctionaris voor het Stellingwerfs Henk Bloemhoff komt vertellen hoe vijftig jaar geleden het streektaalinstituut Stellingwarver Schrieversronte werd opgericht en stelt de vraag wat vandaag het effect is van vijftig jaar promotie-inspanningen voor het Stellingwerfs. "Het resultaat wordt ook sterk bepaald door het imago van de taal in de publieke opinie en de beweeglijkheid in waardering binnen het politieke leven."


Social media

De Praat mar Frysk-platformen op Facebook en Twitter zijn uitgegroeid tot twee van de grootste Friese communities op het internet. In haar presentatie gaat Lysbeth Jongbloed-Faber, promovendus aan de Fryske Akademy en Maastricht University, in op de invloed van Praat mar Frysk op het gebruik van Fries op social media. Ze analyseert het bereik en publiek van de posts, het effect van de verschillende thematische campagnes, en hoe de posts het taalgebruik van het publiek beïnvloeden. "Met mijn onderzoek wil ik het inzicht in de impact van zulke campagnes vergroten zodat andere streek- en minderheidstalen hier ook hun voordeel mee kunnen doen."

Na de lezingen en presentaties zijn er nog twee panelgesprekken: een over beleid, activiteiten en materiaal voor het jonge kind en een over cultuur (muziek, toneel enz.) in streektalen.

Het volledige programma van de 13de Streektaalconferentie is op de website van de Fryske Akademy te raadplegen.


Lân fan taal?

De jaarlijkse streektaalconferentie is een initiatief van de Stichting Nederlandse Dialecten (SND) en wordt dit jaar georganiseerd door de Fryske Akademy in samenwerking met de Afûk. De conferentie is te gast in het Talenpaviljoen en de Talentuin van Lân fan taal.

Leeuwarden is in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa. Een van de belangrijke projecten heet "Lân fan taal" (land van taal): een deel van de binnenstad is ingericht als een vrijstaat voor talen. Friesland wil zich met dit project als een belangrijk publieks- en kenniscentrum voor meertaligheid positioneren.

"Wij geloven dat het juist nu, in een tijd dat onze wereld steeds meertaliger en diverser wordt, noodzakelijk is om anders te kijken naar alles wat vertrouwd is. Lân fan taal wil nieuwe ervaringen bieden in andere talen en disciplines dan je wellicht gewend bent. Lân fan taal geeft ruimte om het belang en de diversiteit van taal te leren kennen, ervaren en vooral voelen. Gedurende heel 2018 vieren we de taal met activiteiten, voorstellingen, kunstwerken, tentoonstellingen en ruimtelijke installaties in Leeuwarden en Friesland. We nodigen je uit om mee te doen: om talen te laten leven, om met taal te spelen en je uit te spreken."

"Lân fan taal is een vrijstaat voor álle talen van de wereld, waarin alle talen gelijk zijn en taal grenzeloos is. Wij zien taal als meer dan de talen die je kunt spreken en schrijven. Zo vinden bijvoorbeeld gebarentaal, braille, lichaamstaal, maar ook dans, muziek en straattaal een plek in Lân fan taal!"


Meer info: https://www.fryske-akademy.nl/nl/snd2018/

Meer info: https://nederlandsedialecten.org/2018/04/11/streektaalconferentie-8-juni-2018-in-leeuwarden/

Meer info: https://lanfantaal.nl/

Meer info: www.stellingwarfs.nl

Meer info: http://www.praatmarfrysk.nl/

Meer info: http://afuk.frl/

Meer info: https://wikitongues.org/

Meer info: http://www.bebrusseleir.be/nl/

Meer info: http://www.variaties.be

Meer info: https://nederlandsedialecten.org/

 

Aanvullende gegevens